Ga naar het hoofdmenu Ga naar de inhoud

Publicaties en voordrachten

logo INVIS

Sectorplan Insectenkweek VENIK-LNV

Op 22 oktober 2020 werd door onze Minister Schouten de brief verduurzaming Veehouderij aan de 2e kamer gepresenteerd. Als een van de bijlages werd het Sectorplan, dat kort daarvoor gereed was gekomen toegevoegd. Daarmee is de insectenkweeksector sindsdien te beschouwen als de 6e dierhouderijsector van Nederland, en dat is geweldig nieuws! Het Sectorplan, waaraan een grote club stakeholders o.l.v. LNV en VENIK meeschreven, o.a. de HAS Hogeschool is een agenda op het gebied van wat er al is en wat er nodig is aan input en ontwikkeling op velerlei vlak om de insectenkweeksector verder tot bloei te brengen.

Review of insect pathogen risks for the black soldier fly

(Hermetia illucens) and guidelines for reliable production: Ziekten van zwarte soldatenvlieg larven en andere zgn. Diptera? In 2020 kwam een wetenschappelijk artikel uit in het Journal for Insects in Food and Feed, van Lotte Joosten, waaraan Antoine Lecocq , Annette Bruun Jensen, lector Olga Haenen, Eric Schmitt, en Jørgen Eilenberg meeschreven. Het bleek, dat er maar weinig ziekteverwekkers van zwarte soldatenvlieg larven bekend zijn tot nu toe. De review is gepubliceerd in open access.

Boek: INSECT CULTURE

Er is in samenwerking met Wageningen Academic Publishers door diverse instituten een boek over Insect culture in voorbereiding, dat naar verwachting in dec 2021 uitkomt. Diverse HAS collega’s van INVIS hebben hieraan bijgedragen: Arjan Borghuis, Bruce Schoelitsz en Olga Haenen.

Publicaties

2021:

  1. Nederlof, M.A.J., E.J. Weerman, M.M.P. Vrij, O.L.M. Haenen, 2021. Essentiële oliën: een alternatief voor antibiotica? Aquacultuur, 1: 26-30.
  2. Weerman, E.J., B. van de Sanden, T. Keijsers, G.J. Duives, M.A.J. Nederlof, O.L.M. Haenen, 2021. Hoe kan de Nederlandse aquacultuur de transitie naar duurzaam voer worden inzetten? Aquacultuur, 1: 20 -25.
  3. Book Insect culture, 2021, in prep. Wageningen Academic Publishers, in preparation, expected Dec 2021. Met o.a. input van A. Borghuis, B. Schoelitsz, en Olga Haenen van de HAS.
  4. Haenen et al., 2021. Position paper over INVIS, in prep.

2020:

  1. Joosten, Lotte, Antoine Lecocq, Annette Bruun Jensen, Olga Haenen, Eric Schmitt, Jørgen Eilenberg, 2020. Insect pathogen risks for black soldier fly Hermetia illucens and guidelines for reliable production. Mini Review. Entomologia Experimentalis et Applicata. Special Issue: Insects in production, 1-16. Zie boven (Review of insect pathogen risks for the black soldier fly).
  2. INVIS, 2020. INVIS netwerkhappening 5 maart 2020: verslag, PDF.
  3. 2 BO-posters BO EXPO, 18 juni (PA KIEM Aquaculture, en BO akoestiek van meelwormen in substraten).
  4. BO EXPO: video over INVIS, komt op website HAS.
  5. VENIK, WUR en HAS, 2020. Agenda-ontwikkeling en innovatie in de Nederlandse insectenketen. Mee-vergaderd door Olga en Arjan gedurende 1,5 jaar namens (o.a.) HAS
  6. Haenen, 2020. Video van seminar 17 nov 2020 over INVIS / insect health voor Australië, James Cook University: met abstract: O. Haenen, A. Borghuis, F. Schaafstra, L. Bonte, G. van Duijvendijk, L. Dingboom, B. Schoelitsz, R. Petie, C. de Vos, J. Gonzales Rojas, P. de Cocq: Insect culture in the Netherlands for feed and food with special focus on bacterial health.

2019:

  1. Weerman E.J., M. Vrij, F. Schaafstra, O. Haenen, 2019. Voer op basis van insecten voor de koningsgarnaal. Aquacultuur, 34, 3: 23-27.
  2. Haenen, O., A. Borghuis en E. Weerman, 2019. Van insect naar vis: Karpers groeien goed op een dieet van soldatenvliegen. Visionair, 53, sept 2019: 42-43.
  3. SiA, Eric Keizer, 2019. HAS Hogeschool in onderzoek naar ‘insecten als minivee voor nieuwe eiwitten in diervoeder’. Gaat over NWA-project. Website Regie-orgaan SIA, juli 2019.
  4. Haenen, Olga, Mirjam Boonstra, Clazien de Vos, Ruud Deurenberg, Eefke Weesendorp, Joke van der Giessen, Peter Bonants, Martin Verbeek, Bram Cornelissen, Monique van Oers, Vera Ros, Jørgen Eilenberg, Len Lipman, Ineke Horsman-Schriemer, Ruth Bouwstra, Hetty Karman, 2019. VETSECT: TOWARDS A VETERINARY DIAGNOSTIC SERVICE FOR THE INSECT PRODUCTION CHAIN. Poster KB-34 WUR-dag 28 nov 2019, Wageningse Berg.
  5. Haenen, O., A. Borghuis, B. Weller, J. van Eijk, E. van Gelderen, M. Boonstra, E. Weerman, L. Bonte, L. Dingboom, R. Petie, P. de Cocq, 2019. Bacteriële gezondheid in Nederlandse insectenkweek: een pilot.
  6. Vlaanderen, Frits, et al., 2019. Insectenteelt genoemd in: Staat van Zoönosen, dec 2019.
  7. Schoelitsz, Bruce, Arjan Borghuis, Ayke Haller, Raoul Linders, Emmy Post, Melissa van Rijnen, Marnix van Schaik, Kas Swinkels, Wout  Vloedgraven, Tim Vrijenhoek, Maxime Weber, Thomas Weisbeek en Matthé Wind, 2019. Ongewenste beestjes in de meelwormenkweek. Dierplagen Informatie 4: 4-8.

2018:

  1. Haenen, A. Borghuis, G. van Duijvendijk, E. Weerman, B. Schoelitsz, L. Bonte, L. Dingboom, H.J. Roest, P. de Cocq, 2018. Novel proteins: Insects and fish, healthy, sustainable, and safe (a new Lectureship sat HAS Den Bosch). Poster bij Insect Conference Ede, 21-22 maart 2018.

Voordrachten

2021:

  1. Arjan Borghuis (aangepaste versie en gepresenteerd door Olga Haenen), College TB2-HC4 Voeding voor dieren: Insecten. 6 jan 2021.
  2. Haenen, Olga, 2021. Het lectoraat INVIS: INSECTEN EN VIS, GEZOND, DUURZAAM EN VEILIG: Opening van de webinar KIEM “Insecten als innovatief en duurzaam alternatief voor visolie in de aquacultuurvoer”. 19 jan 2021.

    Inleiding KIEM Webinar 19 Jan 2021

    HAS rapport KIEM verduurzaming aquacultuur juni 2020

    Presentatie HAS KIEM essentiële oliën voor aquacultuurvoer 19 jan 2021

    Presentatie HAS KIEM verduurzaming aquacultuur 19 jan 2021

  3. Olga Haenen, Arjan Borghuis, Femke Schaafstra, René Schoorl, Linda Bonte, Peter Jacobs, Patricia de Cocq, 2021. INVIS: Gezonde Insectenkweek voor o.a. visvoer. Lezing voor 2e en 3e jaars studenten Diergeneeskunde, online. 24 maart 2021.
  4. Olga Haenen, Alban Caratis, Jan-Willem Noom, 2021. AQUACULTURE:
    ToR 1, 2, and 4 : HEALTHY PANGASIUS CULTURE. 6 april 2021 tijdens kick-off NUFFIC OKP-105062.
  5. Haenen, Olga, 2021. 25 mei: NGN-cursus gegeven : ziekten en plagen insecten.
  6. Haenen, O., A. Borghuis, F. Schaafstra, 2021. College “HEALTH: with focus on insects and fish“. MN3410 voor 15 studenten van Femke. 3 juni.
  7. Olga Haenen, Arjan Borghuis, Femke Schaafstra, René Schoorl, Linda Bonte, Peter Jacobs, Ellen Weerman, Gilian van Duijvendijk, Evelien van Gijzen, Patricia de Cocq, 2021. INVIS: Insecten zijn goed eetbaar door dier en mens: Kennismaken met deze snelgroeiende 6e dierhouderijsector. Keynote bij FICA middag InHolland, online. 15 juni.

2020:

  1. 30 jan: Lezing over internationaal netwerken gegeven bij Lunch & Learn.
  2. 5 maart: INVIS mid-term netwerkhappening vanaf 13u tot 18u, Verslag INVIS netwerk happening
  3. 28 mei: College “HEALTH: with focus on insects and fish“ (Olga Haenen*, A. Borghuis, B. Weller, E. Weerman, F. Schaafstra, L. Bonte, B. de Ruiter, L. Dingboom, R. Petie, M. Calis, P. de Cocq ) gegeven MN3410 voor 15 studenten van Femke, over Health, with focus on insects and fish.
  4. 18 juni: BO EXPO, lezing over INVIS, door middel van video, Olga Haenen.
  5. 17 nov: Olga Haenen, Arjan Borghuis, F. Schaafstra, L. Bonte, G. van Duijvendijk, L. Dingboom, B. Schoelitsz, R. Petie, C. de Vos, J. Gonzales Rojas, P. de Cocq, 2020. INSECT CULTURE IN THE NETHERLANDS FOR FEED and FOOD with special focus on BACTERIAL HEALTH IN DUTCH INSECT CULTURE. Invited Seminar voor James Cook Univ. Townsville, Australië, video
  6. 19 nov: NGN-cursus gegeven (ziekten en plagen insecten, O. Haenen).
  7. 24 nov: INVIS: Gezonde Insectenkweek voor o.a. visvoer (Olga Haenen, Femke Schaafstra, René Schoorl, Arjan Borghuis). Invited College over INVIS voor 4e jaars Sustainable Animal Science, Venlo.
  8. 1 dec: INVIS: Gezonde Insectenkweek voor o.a. visvoer (Olga Haenen, Femke Schaafstra, René Schoorl, Arjan Borghuis). Invited College over INVIS, voor 1e jaars HAS TB Venlo.

2019:

  1. Haenen, O., 2019. TROG EN DIS VAN INSECTEN EN VIS: Lectoraat Nieuwe eiwitten, insecten en vis, gezond, duurzaam en veilig (INVIS). Lezing bij FAVV, Brussel tijdens jaarlijkse bezoek i.h.k.v. ref.labtaak, 15 jan 2019.
  2. Haenen, O., 2019. GEZONDHEID en VEILIGHEID VAN INSECTENKWEEK: Lectoraat Nieuwe eiwitten, insecten en vis, gezond, duurzaam en veilig (INVIS). Lezing op 11 juni: Cursus gegeven insectenziekten en –plagen (POP3) bij NGN aan 12 cursisten.
  3. Olga Haenen*, A. Borghuis, E. Weerman, G. van Duijvendijk, B. Schoelitsz, L. Bonte, L. Dingboom, F. Schaafstra, H.J. Roest, P. de Cocq, 2019. Healthy and safe insect farming for feed and food? Our lectureship INVIS at HAS. Wensing lezing bij WBVR, 24 jan 2019.
  4. Haenen, O., 2019. Lectoraat Nieuwe eiwitten, insecten en vis, gezond, duurzaam en veilig (INVIS). Lezing bij Suikerlaboratorium, 1 feb 2019.
  5. Haenen, O., 2019. TROG EN DIS VAN INSECTEN EN VIS: Lectoraat Nieuwe eiwitten, insecten en vis, gezond, duurzaam en veilig (INVIS). Lezing bij VVAO Flevoland, 3 april 2019.
  6. Haenen, O., A. Borghuis, E. Weerman, 2019. Novel protein: insectenkweek voor diervoeder, College 7 mei 2019 voor 80 2e jaars DV HAS.
  7. Haenen O., A. Borghuis, B. Weller, J. van Eijk, E. van Gelderen, E. Weerman, L. Bonte, B. de Ruiter, L. Dingboom, R. Petie, M. Calis, P. de Cocq, 2019. BACTERIAL HEALTH IN DUTCH INSECT CULTURE. Abstract en lezing bij NRL meeting schaaldierziekten in Lyngby, 29 mei 2019.
  8. 11 juni: Cursus gegeven insectenziekten en –plagen (POP3) bij NGN aan 12 cursisten.
  9. 13 juni: Cursus gegeven insectenziekten en –plagen (POP3) bij NGN aan 12 cursisten.
  10. Haenen et al., 2019. Vraagarticulatie RAAK-MKB INVIS. Lezinkje voor VENIK als inleiding. 4 juli 2019, HAS
  11. Haenen O., A. Borghuis, B. Weller, J. van Eijk, E. van Gelderen, E. Weerman, L. Bonte, B. de Ruiter, L. Dingboom, R. Petie, M. Calis, P. de Cocq, 2019. BACTERIAL HEALTH IN DUTCH INSECT CULTURE. lezing bij WU Food & Feed afdeling, 11 juli.
  12. Haenen O., A. Borghuis, B. Weller, J. van Eijk, E. van Gelderen, E. Weerman, L. Bonte, B. de Ruiter, L. Dingboom, R. Petie, M. Calis, P. de Cocq, 2019. Bacterial populations in Dutch cricket and morio worm culture: a pilot study. Abstract en lezing op EAAP, Gent, 26 aug 2019.
  13. Haenen, O., 2019. Interview voor Greenport West-Holland, 8 okt in het kader van hun insectenweek, kwam maandag 14 okt online
  14. Haenen, O., 2019. Inspiratiecollege INVIS aan 4e jaars:
    HAS Management van de Leefomgeving, 8 okt.
  15. Haenen, O. et al., 2019. Pitch over INVIS tijdens onderzoeksdag HAS, 24 okt 2019.
  16. Haenen et al., 2019. Lezing bij VetSect kick-off bij WBVR: 30 okt 2019.
  17. Olga Haenen, A. Borghuis, E. Weerman, M. Boonstra, C. de Vos, et al., 2019. INVIS (Lectureship) and VETSECT (towards a veterinary diagnostic service for the insect chain). Lezing tijdens kick-off van INSECT DOCTORS, Wageningen, 13 nov.
  18. Haenen, O., 2019. Insectenziekten en -plagen. Cursus NGN, 23 deelnemers. 25 nov.
  19. Haenen Olga, Arjan Borghuis, Mirjam Boonstra, Ronald Petie, Clazien de Vos, Patricia de Cocq, 2019. BACTERIËLE GEZONDHEID IN NEDERLANDSE INSECTENKWEEK: EEN PILOT. Lezing RIVM Zoönosedag, 3 dec. Met publicatie RIVM (Staat van Zoönosen).
  20. Interview door WUR studenten aangaande insectenkweek, via NGN, dec 2019.

2018:

  1. Haenen, O., 2017. Lectoraat Nieuwe eiwitten, insecten en vis, gezond, duurzaam en veilig (INVIS). Lezing bij HAS brainstorm, 7 dec 2017.
  2. Haenen, Olga, 2018. Lectoraat Nieuwe eiwitten, insecten en vis, gezond, duurzaam en veilig (INVIS). Lezing bij HAS Food Experience, 30 jan 2018.
  3. Interview over INVIS, Hello Radio Amsterdam, 28 maart 2018.
  4. Haenen, Olga en Elies Lemkes-Straver, 2018. Toekomst van Voedsel. Verkade Fabriek Den Bosch, Food and Film Festival, 9 mei, omlijst met insectenburgers.
  5. Haenen, Olga, 2018. A new lectorate Novel proteins, insects and fish, Healthy, sustainable, and safe (INVIS): tijdens bezoek aan DK (KU Kopenhagen), prof. Eilenberg en collega’s : 29 mei.
  6. Haenen, Olga, A. Borghuis, G. van Duijvendijk, E. Weerman, B. Schoelitsz, L. Bonte, L. Dingboom, H.J. Roest, P. de Cocq, 2018. Growing Insect culture in Europe as protein in fish feed: risk of pathogen transfer. Tijdens National Reference Lab meeting visziekten in Lyngby, 30 mei.
  7. Haenen, Olga, 2018, Insectenziekten en –plagen. 7 juni: eerste keer college gegeven tijdens HAS cursus Insectenkweek voor toekomstig professionals
  8. Haenen, Olga, 2018. college MN4410. Insecten- en viskweek, -ziekten en plagen, voor 4e jaars DV, Den Bosch. 13 sept 2018.
  9. Borghuis, Arjan, Haenen, Olga et al., HAS voortgang Entomospeed. Presentatie tijdens Entomospeed vergadering, Roeselare, België, 21 sept 2018.
  10. Haenen, Olga, 2018. college MN4410. Insecten- en viskweek, -ziekten en plagen, voor 4e jaars GC Food, HAS Venlo. 27 sept 2018.
  11. Weller, Babette, 2018. Kick of KIEM bacteriën krekelkwekerij. 2 oktober 2018.
  12. Haenen, Olga, 2018. NOVEL PROTEINS: INSECTS AND FISH, HEALTHY, SUSTAINABLE AND SAFE (INVIS: A NEW LECTURESHIP). Lezing bij WU VIROLOGY, 9 oktober 2018.
  13. Haenen, Olga, 2018. Lectoraat Nieuwe eiwitten, insecten en vis, gezond, duurzaam en veilig (INVIS). Open Space HAS TB, 30 okt 2018.
  14. Haenen, Olga, 2018. TROG EN DIS VAN INSECTEN EN VIS: Lectoraat Nieuwe eiwitten, insecten en vis, gezond, duurzaam en veilig (INVIS). Inaugurele rede HAS Hogeschool.
  15. Haenen, Olga, 2018, Insectenziekten en –plagen. 20 dec 2018. College gegeven tijdens HAS cursus Insectenkweek voor toekomstig professionals.
  16. HAS Talk 2018 - Lectoraat Nieuwe eiwitten, insecten en vis, gezond, duurzaam en veilig (INVIS) Bekijk de video van de HAS Talk, uitgezonden tijdens het HAS Year Event 2018

Publicaties Olga Haenen over visziekte

Bekijk de publicaties van het vis-, schaal- en schelpdierziektelaboratorium waar lector Olga Haenen tevens aan verbonden is. 

Webinar Insect culture in the Netherlands for feed and food - Dr Olga Haenen

In een 1 uur durend Engelstalig webinar behandelt INVIS-lector Olga Haenen de noodzaak van insecten als alternatieve eiwitbron voor feed and food en de uitdagingen die bij de circulaire ontwikkelingen daarvan komen kijken als het gaat om gezondheid en voedsel- en veterinaire veiligheid.

In this webinar of 1 hour Olga Haenen, professor of lectureship INVIS at HAS University of Applied Sciences presents the need for use of cultured insects for in feed and food, and the challenges the circular development of this new protein production branch gives, regarding food & and veterinary safety.

Bekijk de video op YouTube